সুধাকণ্ঠৰ ১০০ বছৰ: Columbia ৰ PhD ৰ পৰা প্ৰিয়ম্বদাৰ সৈতে প্ৰেম বিবাহলৈ – ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ অজানা কাহিনী
গুৱাহাটী, ৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬: আজিৰ পৰা ঠিক এশ বছৰ আগত, ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত অসমৰ শদিয়াত জন্ম হৈছিল এজন যাযাবৰৰ। যি যাযাবৰে পিছলৈ গোটেই পৃথিৱীখনকে নিজৰ ঘৰ বুলি ক’লে। তেওঁৱেই ড° ভূপেন হাজৰিকা। অসমৰ হিয়াৰ আমঠু, সুধাকণ্ঠ, ভাৰতৰত্ন। আজি তেওঁৰ ১০০ বছৰীয়া জন্ম শতবাৰ্ষিকী।
শদিয়াৰ পৰা কলম্বিয়ালৈ – শিক্ষা আৰু সংগ্ৰামৰ যাত্ৰা
দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকা আছিল এজন শিক্ষক, মাতৃ শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা। দহটা ল’ৰা-ছোৱালীৰ সংসাৰ। অভাৱৰ মাজতো সংগীতৰ চৰ্চা কেতিয়াও বন্ধ হোৱা নাছিল।
ভূপেন হাজৰিকাই মাত্ৰ ১০ বছৰ বয়সতে প্ৰথম গীত লিখিছিল – “কুসুম্বৰ পুত্ৰ শ্ৰী শংকৰে”(১৯৩৭)। ১৯৩৬ চনত তেজপুৰত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণু ৰাভাৰ সান্নিধ্যলৈ আহে।
তাৰ পিছত কটন কলেজ, বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ত ৰাজনীতি বিজ্ঞানত এম.এ. (১৯৪৬)। তাৰ পিছত আমেৰিকাৰ নিউয়ৰ্কৰ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্কলাৰশ্বিপ পাই যায়। তাত তেওঁ লগ পাইছিল বিশ্ববিখ্যাত কৃষ্ণাংগ শিল্পী পল ৰবছনক। ৰবছনে তেওঁক শিকাইছিল – “গান কেৱল মনোৰঞ্জন নহয়, গান হৈছে মানুহৰ মুক্তিৰ অস্ত্ৰ”।
তেওঁৰ PhD ৰ বিষয় কি আছিল?
বহুতে নাজানে ভূপেন হাজৰিকা কেৱল গায়ক নাছিল, তেওঁ আছিল এজন উচ্চ শিক্ষিত পণ্ডিত।
১৯৪৯ চনত কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ Mass Communication ত MA কৰে আৰু ১৯৫২ চনত PhD সম্পূৰ্ণ কৰে। তেওঁৰ থিছিছৰ বিষয় আছিল:
“Proposals for Preparing India’s Basic Education to use Audio-Visual Techniques in Adult Education”
অৰ্থাৎ “ভাৰতৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক শিক্ষাত দৃশ্য -শ্ৰাব্য প্ৰযুক্তি কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি তাৰ প্ৰস্তাৱ”। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ শ্বিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা “Lisle Fellowship”লাভ কৰিছিল চিনেমাৰ জৰিয়তে শিক্ষা কেনেকৈ দিব পাৰি সেই বিষয়ত গৱেষণা কৰিবলৈ।
প্ৰেম আৰু বিবাহ – যাযাবৰৰ হৃদয়ৰ কাহিনী
কলম্বিয়াত পঢ়ি থাকোতেই তেওঁৰ জীৱনত আহে প্ৰেম। এগৰাকী গুজৰাটী ছোৱালী প্ৰিয়ম্বদা পেটেলক তেওঁ লগ পায়। প্ৰিয়ম্বদা আছিল কেনিয়াত জন্ম হোৱা, তেতিয়াৰ RBI গৱৰ্ণৰ H.M. পেটেলৰ ভতিজী।
দুয়োৰে মাজত গভীৰ প্ৰেম হয়। জাত-পাত, ভাষাৰ বাধা নেওচি ১৯৫০ চনত দুয়ো প্ৰেম বিবাহত বহে। এইখন আছিল সম্পূৰ্ণ নিজৰ খৰচত কৰা এখন সাধাৰণ বিয়া। ১৯৫২ চনত তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ তেজ হাজৰিকাৰ জন্ম হয়।
কিন্তু যাযাবৰৰ জীৱন আৰু শিল্পীৰ ব্যস্ততাৰ বাবে ১৯৬৩ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়। বিচ্ছেদ হ’লেও প্ৰিয়ম্বদাই আজীৱন ভূপেনদাক ভাল পাই গৈছিল আৰু তেওঁৰ ‘এৰা বাটৰ সুৰ’ ছবিত ক’ৰিঅ’গ্ৰাফীও কৰিছিল।
তেওঁৰ গীতত কিয় ব্ৰহ্মপুত্ৰ বৈ থাকে?
“মানুহে মানুহৰ বাবে যদিহে অকণো নাভাবে”, “মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ মহামিলনৰ তীৰ্থ”, “মই এটি যাযাবৰ” – তেওঁ প্ৰায় ১৫০০ টাতকৈ অধিক গীত লিখিছিল।
চলচ্চিত্ৰ আৰু বঁটা
১৯৫৬ চনত ‘এৰা বাটৰ সুৰ’, তাৰ পিছত ‘শকুন্তলা’, ‘প্ৰতিধ্বনি’, ‘ৰুদালী’ৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা। পদ্মশ্ৰী (১৯৭৭), পদ্মভূষণ (২০০১), দাদা চাহেব ফাল্কে (১৯৯২), আৰু ২০১৯ চনত ভাৰতৰত্ন।
কিন্তু আচল শ্ৰদ্ধাঞ্জলি হ’ব তেতিয়াহে, যেতিয়া আমি তেওঁৰ গীতবোৰ শুনিম, বুজিম আৰু মানুহক ভাল পাবলৈ শিকিম।
ভূপেনদাই কৈছিল – “মই মৰি গ’লেও মোৰ গীতবোৰ জীয়াই থাকিব”। হয়, আজি এশ বছৰৰ পিছতো তেওঁ জীয়াই আছে, প্ৰতিটো ৰেডিঅ’ত, প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰ হৃদয়ত।
